Πέμπτη, 12 Οκτωβρίου 2017

Μικρό χρονικό τρέλας- Αύγουστος Κορτώ.











Πριν κάνα χρόνο περίπου ο Κορτώ επισκέφτηκε την πόλη μας. Ελάχιστοι το κάνουν, επομένως χωρίς δεύτερη σκέψη ήμουν παρούσα  στην παρουσίαση του βιβλίου, Μικρό χρονικό τρέλας. Είχε προηγηθεί η ανάγνωση της Κατερίνας, αλλά πέρα από αυτό δεν  είχε πέσει κάτι άλλο δικό του στα χέρια μου.
Αυτό που δεν περίμενα  από εκείνη την παρουσίαση ήταν να με συνεπάρει τόσο η ομιλία του, ο λόγος του-οι λέξεις έτρεχαν αβίαστα από τα χείλη του- η αμεσότητά του  και κυρίως το χιούμορ του.Πριν λίγες μέρες αποφάσισα να διαβάσω ότι αδιάβαστο υπήρχε στην βιβλιοθήκη μου, πριν γίνει η επόμενη εξόρμηση στα βιβλιοπωλεία. Το Μικρό Χρονικό τρέλας είναι ένα από δαύτα.
Στην εκπνοή του 2008 ο Πέτρος ή Αύγουστος θα περάσει ένα οξύ ψυχωσικό επεισόδειο,και εμείς θα γίνουμε μάρτυρες αυτού. Βήμα-βήμα θα βιώσουμε κι εμείς το παραλήρημα που έζησε κι ίδιος, θα περπατήσουμε πολλά χλμ, θα επισκεφτούμε την Ρίτα με τις γάτες της, θα περάσουμε τα φανάρια με κόκκινο, θα κυνηγήσουμε περιστέρια, θα γίνουμε κι εμείς οι νέοι Δαλάι Λάμα.Θα δούμε κι εμείς για λίγο μέσα από τα μάτια του Πέτρου, ένα κόσμο ντυμένο στα κόκκινα.
Μια ιστορία τυπωμένη ατόφια χωρίς φτιασιδώματα, απλή καταγραφή των γεγονότων. Βρίσκεται απέναντι της πια και με απόλυτη διαύγεια μας καταθέτει την παραφροσύνη, χωρίς άσκοπους συναισθηματισμούς.
Μια ιστορία στενάχωρη με άφθονη δόση χιούμορ, ο ίδιος το αντιμετωπίζει ως μια φάρσα. Μια ιστορία που παρά την θλίψη που προκαλεί, αφορά όλους. Μια εξομολόγηση πολύτιμη, για εκείνους που παλεύουν με την κατάθλιψη και τις ψυχικές νόσους. Μια αρχή κι ένα τέλος, χάριν στους ανθρώπους που είχε, έχει δίπλα του.Μια ιστορία αγάπης και ανθρώπινης δύναμης.


Γιατί η ψυχή μας δεν είναι φτιαγμένη ν'αρκείται στην δυστυχία.
   


Εκδόσεις: Πατάκη.

Τετάρτη, 4 Οκτωβρίου 2017

Μια φορά(και ίσως άλλη μία)-Κώστας Μαλούτας













Μια από τις πιο ενδιαφέρουσες ιδιότητες της πραγματικότητας είναι η μη προβλεψιμότητα της, ακόμη και στις περιπτώσεις που λειτουργεί με τον πιο απλό, προβλέψιμο τρόπο- παρόλο που ίσως κάποιοι υποστήριζαν ότι ακριβώς τότε αποδεικνύεται μαγική.Και πιθανότατα, οι πρώτοι, που δεν θα διαφωνούσαν με αυτή την άποψη, θα ήταν ο Βιμ Βερτμάγερ και ο Χοακίν Κιελλίνι, οι δυο συγγραφείς που αιφνιδίασαν τον λογοτεχνικό, και όχι μόνο,κόσμο με τα μυθιστορήματά τους. Λίγοι άνθρωποι θα μπορούσαν να προβλέψουν αυτό που συνέβη στα τέλη του προηγούμενου αιώνα κι αν τα κατάφερναν,θα το απέδιδαν στις κακοτοπιές κάποιας νοσηρής φαντασίας,και όχι στις έγκυρες πιθανές εκδοχές της πραγματικότητας.





Πρόκειται για ένα βιβλίο που μιλά για δυο βιβλία, πανομοιότυπα, γραμμένα από διαφορετικούς ανθρώπους, σε διαφορετικά μέρη,κάτω από διαφορετικές συνθήκες. Δυο απολύτως όμοια βιβλία, λέξη προς λέξη, το ένα γραμμένο στα Ισπανικά και το άλλο στα Γερμανικά, που έχουν και τα δυο τον ίδιο κεντρικό ήρωα τοποθετημένο σε ένα ασαφές παρόν, σε μια ασαφή πόλη. Πρόκειται για τον Ξερακιανό, του οποίου η ζωή είναι μάλλον αδιάφορη, υπάλληλος σε ένα βιβλιοχαρτοπωλείο ο οποίος πρόκειται να υποβληθεί σε μια εγχείρηση. Τα πρόσωπα που τον περιβάλλουν ελάχιστα, η Μικρή και η μεγάλη αδερφή εμφανίζονται εδώ κι εκεί. Μια σχετικά αδιάφορη ιστορία, τυπωμένη στο χαρτί που πέρασε σχεδόν απαρατήρητη.Μα οι συμπτώσεις δεν σταματούν εδώ, το βιβλίο γεννά τις ίδιες ακριβώς αντιδράσεις.

Το πρώτο μέρος του βιβλίου μιλά για την ιστορία  του Ξερακιανού και την έκβασή της.Το δεύτερο μέρος του βιβλίου μιλά για την τυχαία ανακάλυψη των δυο ομοίων βιβλίων. Ένα απίθανο εκδοτικό γεγονός, που εκτοξεύει τις πωλήσεις, των δυο αγνώστων μέχρι τότε βιβλίων, οι συγγραφείς έρχονται στο επίκεντρο, οι κριτικές διαδέχονται η μια την άλλη, ο ενθουσιασμός τεράστιος, τα επόμενα επιχειρηματικά βήματα στα σκαριά, τα κέρδη τεράστια.
 Ένα παράξενο βιβλίο που μιλά για την ιστορία ενός βιβλίου, την οποία έχει γράψει και κάποιος άλλος, κι ένας άλλος έχει γράψει για αυτό το βιβλίο κι εμφανίζεται κι ένας άλλος και πάει λέγοντας.
Ο Μαλούτας με τρόπο λιτό μας παραθέτει ένα απολαυστικότατο ανάγνωσμα, μια παράξενη ιστορία που γεννά ερωτήματα. Τι σημαίνει πρωτοτυπία; υπάρχει άραγε η μοναδικότητα στην τέχνη;Η πράξη της γραφής, η έμπνευση, η κριτική, η μετάφραση. Τι θα γινόταν λοιπόν, αν πράγματι υπήρχαν δυο πανομοιότυπα βιβλία;





Ένα ολοκληρωμένο κείμενο μοιάζει με έντομο φυλακισμένο μέσα σε κεχριμπάρι. Δεν αφήνει πολλά περιθώρια που θα μπορούσε να εξελιχθεί διαφορετικά, ως προς το πώς θα μπορούσε να έχει αποδράσει από τη ροή που τελικά του δόθηκε. 'Όταν όμως ένα κείμενο δεν έχει γραφτεί, ή βρίσκεται ακόμη στο στάδιο της δημιουργίας, οι πιθανότητες που απλώνονται μπροστά του είναι , πολύ σωστά άπειρες.Ωστόσο, από καταβολής κόσμου οι συγγραφείς γράφουν τα ίδια πράγματα με διαφορετικό τρόπο.Γράφουν για την μήτρα και τον θάνατο, για τον έρωτα και την απώλεια, για το καλό και το κακό,για το εγώ και τον εαυτό, για την τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης. Είναι λοιπόν αξιοθαύμαστο το γεγονός ότι μέσα σε τέσσερις χιλιαετίες μυθοπλασίας δεν υπήρξαν ποτέ δυο πανομοιότυπα από την αρχή έως το τέλος βιβλία.



Εκδόσεις: EΚΑΤΗ.

Πέμπτη, 28 Σεπτεμβρίου 2017

Αριθμοί-Αριστείδης Αντονάς.

 








Η υπόθεση εργασίας των Αριθμών είναι ότι ο ήρωας δεν περιγράφεται από αυτό που έχει αλλά από αυτό που χάνει στο παρόν.Όχι από αυτό που κάνει αλλά από αυτό δεν προφταίνει να κάνει. Ο ήρωας είναι φτιαγμένος από απώλεια.Παρουσιάζεται ως υπόλλειμα μιας δομής''ζωντανού χρόνου''.Αυτή η δομή κρατά ανοικτή τη δυνατότητα εισαγωγής νέων δεδομένων στη συνείδηση.Αυτή η δομή καταγράφει, τις ενεργές απώλειες, τα συμβάντα που μόλις χάνονται, τις συνεχείς πτώσεις σε χαντάκια.


Τέσσερα διηγήματα, τέσσερις ήρωες, τέσσερα εγκλήματα που φαινομενικά δεν έχουν καμία σχέση μεταξύ τους. Κάθε αφήγημα κι ένα διαφορετικό τοπίο, σχεδιασμένο χωρίς πολλές λεπτομέρειες από τον ίδιο συγγραφέα, τέσσερις τόποι με ένα κοινό λιμάνι.
Στο πρώτο αφήγημα,ο ήρωας χάνεται σε μια άγνωστη περιοχή από την οποία δεν μπορεί να φύγει.Ο χάρτης τον οποίο ακολουθεί περιέχει πολλές ανακρίβειες.
Στο δεύτερο, ο ήρωας έχοντας χαθεί(κι εδώ) ανακαλύπτει τον αδερφό του τυχαία μέσα στο δάσος , στο τρίτο ο ήρωας βρίσκεται χωρίς να θέλει στην θέση του πατέρα του,μια παράξενη οικογενειακή παράδοση φέρνει αντιμέτωπους πανομοιότυπους τριδύμους, στο τελευταίο ο ήρωας παγιδεύεται στον έρωτα.

Κάθε ιστορία ξεκινά με τον εγκλεισμό του ήρωα. Βρίσκεται παγιδευμένος είτε σε μια περιοχή, είτε στο παρελθόν, είτε μέσα στο εγώ.Σε κάθε αφήγημα ο ήρωας δρα, χωρίς να σκεφτεί ορμώμενος από την ταχύτητα των γεγονότων. Τίποτα δεν είναι σχεδιασμένο, απλά συμβαίνει. Το τέλος που φέρει κάθε ιστορία δρα σαν επανάληψη. Ο ήρωας είναι καταδικασμένος να προσπαθεί μάταια.


Υπάρχει και μια άλλη ιστορία στην επίμετρο. Ο συγγραφέας διαβάζει τους Αριθμούς, γίνεται παρατηρητής του δικού του έργου, όταν πια έχει φύγει για τα καλά από τα χέρια του.Μια θαυμάσια ιστορία, επεξηγηματική. Μέσα από τις μουτζούρες των σημειώσεων προσπαθεί να δει τον εαυτό του δέκα χρόνια πριν.

Οι Αριθμοί περιγράφουν -νομίζω-διπλασιασμό, τριπλασιασμό και υπερμεγεθύνσεις του προσώπου του άλλου, παραμορφώσεις που συγκροτούν σχήματα στα οποία ο άλλος εμφανίζεται απέναντί μου. όλα συμβαίνουν χωρίς σοβαρότητα, ανακοινώνονται σε γελοίο τόνο και φανερώνουν κάποια απώλεια ελέγχου του πειράματος και του πειραματόζωου που είναι ο ήρωας: ο έλεγχος και η απώλεια του αφορούν κάποιο εσωτερικό κραδασμό της μονάδας, αφορούν αυτό που μιλά, τον ήρωα, εμένα.Έτσι οι αριθμοί είναι πάντοτε δηλητηριασμένοι από την εσωτερική τους ανομοιογένεια: ο ήρωας διαφέρει πάντοτε από τους άλλους, όποιο κι αν είναι το άθροισμα των προσώπων που συγκροτούν το εκάστοτε σώμα των άλλων.



Εκδόσεις : ΑΓΡΑ




Κυριακή, 17 Σεπτεμβρίου 2017

LoLa's Sundays No.122


Σιντάρτα- Έρμαν Έσσε.









Ο ποταμός επιδίωκε το σκοπό του, ο Σιντάρτα τον έβλεπε να βιάζεται, τον ποταμό που ήταν καμωμένος από κείνον κι από την ύπαρξη όλων των ανθρώπων που είχε δει κάποτε, όλο το νερό και τα κύματα έτρεχαν υποφέροντας προς τους σκοπούς, πολλούς σκοπούς, τον καταρράκτη, τη λίμνη, το στρόβιλο,τη θάλασσα,κι έφταναν σ’όλους τους στόχους, και τον καθένα απ’ αυτούς τον ακολουθούσε ένας νέος, και το νερό γινόταν ατμός,ανέβαινε στον ουρανό, γινόταν βροχή κι έπεφτε από τον ουρανό,γινόταν πηγή,γινόταν ρυάκι,γινόταν ποταμός, έτρεχε από την αρχή, κυλούσε πάλι.Αλλά η ορμητική φωνή είχε μεταμορφωθεί.Ηχούσε ακόμα, οδυνηρά. Αναζητώντας, αλλά άλλες φωνές είχαν ενωθεί μαζί της, φωνές της χαράς και του πόνου, καλές και κακές φωνές, γελαστές και θλιμμένες, εκατό φωνές, χίλιες φωνές.



Πρόκειται  για ένα ινδικό παραμύθι. Ένα βιβλίο που μιλά για επανάσταση, μια διαφορετική επανάσταση, εκείνης που απαρνείται το Εγώ, μέσα από τον πόνο, την ηθελημένη οδύνη,την μοναξιά την συγκέντρωση, μέσω του κλεισίματος των θυρών, των αισθήσεων.Ο Σιντάρτα είχε ένα μοναδικό σκοπό: ν’ αδειάσει, από σκέψεις, από λαχτάρες, να μείνει καθαρός, αγνός.Διψούσε για γνώση.
Δραπετεύοντας νωρίς από το κλασσικό πρότυπο του Δυτικού ανθρώπου ο Σιντάρτα, θα ξεκινήσει ένα ταξίδι αναζήτησης του εαυτού του, θα αναζητήσει το  νόημα  που θα σταθεί  ικανό να γιατρέψει την δυστυχισμένη σύγχρονη ψυχή του ανθρώπου. Στην πορεία η ζωή θα τον μαγέψει, θα ταΐσει το Εγώ του, θα γίνει όλα αυτά που φθονούσε, ένα λοξοδρόμημα αναγκαίο για να φτάσει στο προορισμό του.

Το Σιντάρτα είναι η καταγραφή μιας πορείας ενός ανθρώπου, απορρίπτοντας την ασφάλεια βρίσκοντας  μόνος του τον δρόμο, τον ανεπανάληπτο, μαγευτικό δικό του κόσμο.





Μπορώ να αγαπήσω μια πέτρα, Γκοβίντα, κι  ένα δέντρο ή ένα κομμάτι φλοιού. Είναι πράγματα αυτά, Γκοβίντα, και τα πράγματα κανείς μπορεί να τ’ αγαπήσει.Τις λέξεις όμως  δεν μπορώ να τις αγαπήσω. Γι’αυτό δεν έχουν καμία αξία για μένα οι διδαχές, δεν έχουν ούτε σκληρότητα, ούτε μαλακότητα, ούτε χρώματα, ούτε κόχες,ούτε μυρωδιά, ούτε γεύση, δεν έχουν παρά μόνο λέξεις.



Μετάφραση :Μαρία Παξινού
Εκδόσεις: Καστανιώτη.